Sau hơn 10 năm làm digital marketing, và hơn 6 năm ở vai trò quản lý, có một hiện tượng tôi gặp lặp đi lặp lại ở các bạn đi làm khoảng 2-4 năm: ảo tưởng mình đã là senior.

Không phải tất cả. Nhưng đủ nhiều để nó trở thành một “kịch bản” quen thuộc, mà tôi hay dặn đi dặn lại HR để lọc cho kỹ.

Điều đáng nói là các bạn này không lười, không dở, thậm chí khá nhanh nhạy. Chỉ có điều, các bạn đang đánh giá sai vị trí của mình trên đường dài.

Lên chức nhanh không có nghĩa là giỏi

Một số bạn được cất nhắc khá sớm. Senior executive, team lead, thậm chí quản lý nhóm nhỏ với danh xưng manager mỹ miều. Và từ đó hình thành một niềm tin: “Chắc mình cũng thuộc dạng có năng lực”.

Thực tế thì sao?

Digital marketing là một con sông rất rộng. Nhưng mỗi công ty chỉ cho bạn bơi trong 1 đến 2 khúc sông nhỏ. Làm tốt ở môi trường A không đồng nghĩa bạn sẽ làm được ở môi trường B.

Tôi đã thấy không ít trường hợp:

  • Ở công ty cũ làm rất ổn
  • Qua công ty mới cái là lúng ta lúng túng

Không phải vì bạn dở đi, mà vì thứ bạn giỏi chỉ là một lát cắt rất mỏng của digital.

Nhận ra điều này sớm thì tốt. Chứ không nhảy qua nhảy lại cũng chẳng được gì. Lương cũng thế, việc cũng vậy, không có gì bức phá.

vò đầu bức tai tìm hướng phát triển

Thành công hiếm khi là công lao của một mình bạn

Tạo được vài video viral.
Nuôi một fanpage từ vài nghìn lên vài chục nghìn follower.
Chạy vài chiến dịch thấy số về êm quá.

Rồi bắt đầu nghĩ: “Chắc là nhờ mình”.

Thực tế thì thành công trong doanh nghiệp thường là tổng hòa của rất nhiều thứ:

  • Thương hiệu đã có sẵn uy tín
  • Sản phẩm đủ chất lượng
  • Ngân sách đủ lớn
  • Timing thị trường tốt
  • Team khác support phía sau
  • Hệ thống vận hành đã ổn

Bạn là một mắt xích quan trọng, nhưng hiếm khi là tất cả.

Tôi nói điều này không phải để hạ thấp ai. Ngược lại, tôi từng tự ra làm riêng, tự làm từ A tới Z, và chính trải nghiệm đó giúp tôi hiểu: không có resource sẵn, mọi thứ khó hơn rất nhiều.

Ngay cả với người đã đi làm lâu, còn thấy khó. Thì việc một bạn mới 2-3 năm nghĩ mình “gánh được tất” là hơi lạc quan.

“Không ai chỉ tôi cả” là bình thường

Nhiều bạn hay nói:
“Lúc em vào có ai chỉ đâu, em tự học hết mà”.

Điều đó có thể đúng. Nhưng digital vốn là ngành như vậy. Phần lớn mọi người đều tự va chạm mà học, chứ rất hiếm môi trường có chuyên gia ngồi kèm tay chỉ việc từ đầu tới cuối.

Và nói thật, nếu có một người đủ giỏi để làm chuyên gia đúng nghĩa, thì:

  • Hoặc họ đang làm việc giá trị cao hơn
  • Hoặc họ không rảnh để đi train đại trà

Cá nhân tôi cũng vậy. Tôi chỉ sẵn sàng chỉ cho những người tôi thấy phù hợp, có thái độ học hỏi và đủ nghiêm túc. Không phải vì ích kỷ, mà vì thời gian và năng lượng có hạn.

Biết làm không đồng nghĩa với hiểu bản chất

Đây là điểm tôi thấy nguy hiểm nhất.

Làm được vài thứ, rồi nghĩ: “À, hóa ra nó chỉ có vậy”.
Trong khi thực tế, càng làm lâu, tôi đều tìm thấy mỗi ngày một điều mới.

Digital 10 năm qua thay đổi liên tục. Cách làm hôm nay có thể lỗi thời mai kia. “Người chạy marathon” sẽ luôn có cảm giác mình chưa biết đủ. Ngựa non thì thường ngược lại.

Đi phỏng vấn, nhiều bạn rap rất trôi chảy. Nhưng phản biện hơn một chút:

  • Vì sao chọn cách đó?
  • Tại sao cách đó sẽ thành công?
  • Khi gặp trường hợp xấu này thì làm sao?

Là bắt đầu… im lặng.

Không phải vì bạn không cố gắng, không biết. Mà vì kiến thức đang nằm ở mức bề nổi (tảng băng).

“Cái này không làm được” = “chưa chịu nghĩ”

Khi tôi giao một việc gì đó, rất hiếm khi là ngẫu nhiên. Thường tôi đã hình dung ra hướng làm, chỉ là không có thời gian để tự làm hết hoặc để chỉ cho ngọn ngành. Hoặc đơn giản tôi nghĩ, này động não tí là được.

Nhưng phản xạ quen thuộc của một số bạn là:

  • “Cái này không khả thi”
  • “Em chưa làm bao giờ”
  • “Cái này bên mình không có tiền đâu”

Trong đa số trường hợp, vấn đề không phải là không làm được, mà là:

  • Chưa biết cách
  • Cách làm hiện tại quá cồng kềnh
  • Hoặc chưa chịu ngồi xuống nghiên cứu thêm một chút

Ngành này không thiếu công cụ, không thiếu tài nguyên. Giờ thêm ông cố nội AI nữa. Thứ thiếu nhất thường là tư duy khám phá và sự kiên nhẫn.

Lâu lâu, mấy bạn nhỏ vỡ lẽ hay bảo, anh Minh cố tình gài em phải không? Sao anh test em?

Thật! Anh thử xem các chú lắc đầu ra sao ấy mà.

Một lời nói thật chói tai

Trong digital marketing (lĩnh vực khác chắc cũng vậy)

  • 2-3 năm giúp bạn biết làm
  • 5-7 năm giúp bạn hiểu vì sao
  • 10 năm mới bắt đầu biết cái gì không nên làm

Nếu bạn đang ở giai đoạn đầu mà thấy mình “biết hết rồi”, đó chưa phải là dấu hiệu tốt. Nó chỉ cho thấy bạn chưa thấy hết quãng sông mình đang bơi.

Không sao cả. Ai cũng từng như vậy, kể cả tôi. Quan trọng là bạn có sẵn sàng giữ cho mình một chút hoài nghi về chính bản thân hay không. Vì trong nghề này, thứ giúp bạn đi xa không phải là sự tự tin quá mức, mà là biết mình còn thiếu gì.

Nếu giữ được điều đó, bạn sẽ không cần phải chứng minh mình là senior. Người khác sẽ tự thấy.